Hər bir insan işində, layihələrində və ya şəxsi həyatında tənqidlə qarşılaşır. Amma sual budur: tənqidi necə qəbul edirik? Azərbaycanda tənqidi qəbulla bağlı mədəniyyət hələ ki formalaşmaq mərhələsindədir.
Tənqid – problem yox, fürsətdir
Çox zaman insanlar tənqidi şəxsi hücum kimi qəbul edir. Halbuki, konstruktiv tənqid:
~ Bacarıqları artırır
~ İş prosesini yaxşılaşdırır
~ Komanda içində şəffaflığı gücləndirir
Problem tənqidi qəbul etməməkdədir – “Məni günahlandırırlar” düşüncəsi nəticə etibarı ilə həm psixoloji, həm də peşəkar inkişafa mane olur.
Azərbaycan kontekstində tənqid
~ Mədəni ənənə: İnsanlar çox vaxt “üzünü saxlamaq” və “şəxsi mövqeyi açmamaq” üstünlük verir.
~ Peşəkar mühit: Bəzi şirkətlərdə tənqid hələ də idarəedici səviyyədə “təzyiq” kimi qəbul edilir.
~ Sosial münasibətlər: Şəxsi münasibətlərin işdən öncə tutulması, tənqidi açıq şəkildə ifadə etməyi çətinləşdirir.
Tənqidi düzgün qəbul etməyin yolları
1. Sakit qalmaq – ilk instinkt: müdafiəyə keçmək. Bunun əvəzinə tənqidi dinlə.
2. Niyətə baxmaq – tənqid şəxsi yox, iş prosesini yaxşılaşdırmaq məqsədi daşıyır.
3. Soruşmaq və öyrənmək – tənqidi detallı soruşmaq inkişaf üçün faydalıdır.
4. Emosiyaları idarə etmək – tənqidi emosional reaksiya ilə qarşılamaq əvəzinə analiz et.
Tənqid edənlərin də rolu var
Tənqid yalnız verilən insanın məsuliyyəti deyil. Azərbaycanda uğurlu tənqid üçün:
~ Tənqid konstruktiv və spesifik olmalıdır
~ Şəxsi hücuma çevrilməməlidir
~ Həll yolu təklif etməlidir
Tənqidi qəbul etmək mədəniyyəti Azərbaycanda hələ inkişaf mərhələsindədir, amma bu dəyişir:
~ Gənclər açıq müzakirəyə meyllidir
~ Peşəkar şirkətlər konstruktiv tənqidi təşviq edir
~ İnkişaf üçün tənqiddən qorxmamaq vacibdir
Tənqidi qəbul etmək zəiflik deyil, inkişaf və liderlik əlamətidir.
asimos 